Grasse – niewielkie miasto na wzgórzach Prowansji, kilkadziesiąt kilometrów od Nicei. Dziś jego nazwa jest niemal synonimem perfumerii, kunsztu komponowania zapachów i najwyższej jakości surowców.
To właśnie tutaj przez stulecia rozwijały się umiejętności związane z uprawą roślin perfumeryjnych, pozyskiwaniem i przetwarzaniem surowców oraz komponowaniem zapachów. W 2018 roku tradycje i wiedza regionu Pays de Grasse zostały wpisane na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO.
Nie bez powodu Grasse pojawia się również w kulturze popularnej. Patrick Süskind właśnie tutaj umieścił znaczną część akcji swojej słynnej powieści Pachnidło. Miasto, w którym zapach przez wieki był częścią rzemiosła, gospodarki i lokalnej tożsamości, stało się idealnym tłem dla historii o obsesji, zapachu i zbrodni.
Dziś Grasse kojarzy się z jaśminem, różą stulistną, legendarnymi domami perfumeryjnymi i luksusowymi markami, które zaopatrują się tu w najcenniejsze surowce. Ale właściwie jak Grasse stało się stolicą perfum?
Historia Grasse – od garbarstwa do perfumerii
Pierwsze perfumy nie powstały we Francji. Historia zapachów sięga starożytnych cywilizacji Bliskiego Wschodu i Egiptu, gdzie olejki aromatyczne, kadzidła i żywice były wykorzystywane tysiące lat przed narodzinami perfumiarstwa.
Zobacz: Historia zapachu — od starożytnych rytuałów do nowoczesnych wnętrz.
Historia Grasse zaczęła się natomiast od zupełnie innego rzemiosła.
W średniowieczu miasto było ważnym ośrodkiem garbarstwa. Produkcja skór była rozwiniętą gałęzią lokalnej gospodarki, ale miała również swoją charakterystyczną wadę: proces obróbki skór wiązał się z intensywnymi, nieprzyjemnymi zapachami.
Przełom nastąpił w XVI wieku, gdy w całej Europie zapanowała renesansowa moda na pachnące rękawiczki. Garbarze z Grasse zaczęli wykorzystywać aromatyczne składniki do nadawania skórze przyjemniejszego zapachu. W ten sposób zaczęły łączyć się dwa rzemiosła: obróbka skóry i praca z substancjami zapachowymi.
To ważny etap w historii miasta, ale nie jedyny powód, dla którego Grasse stało się stolicą perfum.
Prawdziwa transformacja nastąpiła wraz z rozwojem upraw roślin perfumeryjnych, technik ekstrakcji oraz sztuki komponowania zapachów. Jak wskazuje UNESCO, tradycje związane z uprawą i przetwarzaniem roślin zapachowych oraz tworzeniem kompozycji rozwijały się w Pays de Grasse co najmniej od XVI wieku, początkowo w środowisku silnie związanym z garbarstwem.
Dlaczego właśnie Grasse zostało stolicą perfum?
O wyjątkowej pozycji Grasse zdecydowało kilka czynników.
Jednym z nich były warunki geograficzne i wyjątkowy mikroklimat sprzyjający uprawie roślin wykorzystywanych w perfumerii. Z czasem okolice miasta zaczęły słynąć przede wszystkim z upraw jaśminu, róży stulistnej, lawendy, tuberozy, fiołka i innych roślin aromatycznych.
Każda z tych roślin wymaga odpowiednich warunków i specjalistycznej wiedzy. W przypadku wielu roślin moment i metoda zbioru mają ogromne znaczenie – delikatne kwiaty jaśminu należy zbierać ręcznie, najlepiej wcześnie rano i przetworzyć je niemal natychmiast po zbiorze. Opóźnienie nawet o kilka godzin zmienia właściwości aromatu.
To właśnie połączenie natury, wiedzy, doświadczenia i technologii stworzyło fundament, na którym przez kolejne stulecia rozwijała się perfumeria w Grasse.
Grasse i narodziny nowoczesnej perfumerii
WXVIII wieku Grasse stało się głównym dostawcą esencji zapachowych dla arystokracji europejskiej. Każda szlachecka rodzina miała wówczas swoją sygnaturę zapachową tworzoną przez przypisanego jej perfumiarza, a zapach stał się elementem tożsamości i statusu.
Powstawały kolejne manufaktury i legendarne domy perfumeryjne. Wśród najbardziej znanych są Galimard, Molinard i Fragonard – marki, które do dziś są związane z historią i dziedzictwem miasta.
To właśnie tutaj rozwijało się również środowisko profesjonalnych perfumiarzy, nazywanych „nosami” – specjalistów, których praca wymaga nie tylko wiedzy technicznej, ale także niezwykle rozwiniętej pamięci węchowej, wyobraźni i umiejętności komponowania zapachów. Jacques Polge przez dekady był głównym perfumiarzem domu Chanel. Stał za takimi kompozycjami jak Chanel No. 5 i Coco Mademoiselle. Olivier Cresp, urodzony w Grasse, stworzył takie zapachy, jak Angel od Thierry’ego Muglera oraz Light Blue od Dolce & Gabbana.
UNESCO podkreśla, że sztuka perfumeryjna regionu obejmuje trzy ściśle powiązane obszary: uprawę roślin perfumeryjnych, wiedzę o naturalnych surowcach i ich przetwarzaniu oraz sztukę komponowania perfum.
Dlaczego KALA współpracuje z domami perfumeryjnymi z Grasse?
Tworząc olejki zapachowe Kala Chanti, esencje do zimnej dyfuzji dla dyfuzorów iFresh czy neutralizatory zapachów Power Shot, sięgamy po najwyższej jakości esencje zapachowe. Współpraca z domami perfumeryjnymi z Grasse przekłada się na jakość wyczuwalną każdej kropli zapachu.
Wieloletnia tradycja uprawy roślin, praca najlepszych „nosów” branży i techniki ekstrakcji doskonalone przez pokolenia – wszystko to ma bezpośredni wpływ na to, jak długo zapach utrzymuje się w pomieszczeniu, jak się rozwija i jak działa na zmysły.
Süskind pisał, że perfumy żyją w czasie – mają młodość, wiek dojrzały i starość. Dobre kompozycje zachwycają we wszystkich trzech fazach, nie tylko w pierwszych sekundach po rozpyleniu. Właśnie do tego standardu dążymy, sięgając po esencje z miejsca, które rozumie zapach lepiej niż ktokolwiek inny na świecie.